Truyền kỳ về đệ nhất hùng kê

Tương truyền Nguyễn Lữ nhà Tây Sơn quan sát các thế đá độc đáo của gà chọi mà sáng tạo bài võ Hùng kê quyền trứ danh. Đá gà (chọi gà) có từ xa xưa, là thú chơi truyền thống, đầy tinh thần mã thượng.

p1020721

Gà cũng có giống có dòng, giống “bách chiến bách thắng” ở dải đất ven biển miệt Bình Định, Phú Yên từ bao đời nay vang danh thiên hạ. Gà đá nơi đây “hay” đến độ được xuất khẩu ào ạt sang Trung Quốc và các nước Đông Nam Á.Xâm nhập thế giới gà đá Có 4 điều răn được lưu truyền trong dân gian mà từ nhỏ chúng tôi chơi trò thuộc lòng. Điều răn thứ ba hàm nghĩa không nên so cựa với giống gà có xuất xứ từ Phú Yên (tam bất đấu Phú Yên chi kê). Đúng sai thế nào thật khó phân biệt. Cho đến một ngày cùng người bạn ở đài phát thanh rong ruổi đi gặp vài nhân vật có “máu mặt” ở huyện Đông Hòa để tìm hiểu “phong trào” nuôi gà đá, mới hay các vị cũng chỉ biết lơ mơ. Thông tin mà chúng tôi có được khá chính xác từ một cơ quan chức năng, là khoảng thời gian từ giữa xuân bước sang hạ là mùa cao điểm, mỗi tháng có từ bốn, năm ngàn gà đá được thu mua, chuyên chở xuất khẩu qua Trung Quốc. Hoạt động rầm rộ như vậy, nhưng với người “ngoại đạo” muốn tiếp cận cũng không dễ chút nào.Chỉ đến khi chúng tôi diện kiến được một nhân vật có hạng trong làng nuôi gà đá, được đưa đi tham quan nhiều trang trại nuôi gà đá có quy mô lớn, “thực mục sở thị” nhiều bí kíp, thì mới tin lời truyền tụng trên là có thật. Anh Đỗ (gọi theo họ) không cho chúng tôi chụp hình chân dung, vì những người làm nghề qua nhiều đời như anh không bao giờ muốn “xuất đầu lộ diện”. Theo anh, đá gà chính là hình thức “luyện” gà tốt nhất. Mà nguyên tắc: “Gà cùng một mẹ chớ hoài đá nhau”, nên muốn luyện gà chỉ có cách định kỳ hằng tuần các “lò” gà tổ chức so tài với nhau tại trường đấu. Vì thế các trường đấu gà dân gian mọc lên rất nhiều. Riêng tại khu du lịch sinh thái Thuận Thảo, trường gà được cấp phép hẳn hoi, thường xuyên tổ chức thi đấu có thưởng. Ở huyện Phú Hòa, ngày Tết cổ truyền trò chơi đá gà được phục hồi, cho vui chơi hết cả tháng giêng.Vào cuộcGiống gà đá ở đất Phú Yên rặt giống trụi cổ, dáng dấp uy dũng, ở độ tuổi trưởng thành nặng từ 3,7-3,8 kg. Do có sức đề kháng tốt, qua bao đợt dịch cúm gà, dòng giống gà này không hề bị suy suyển. Theo các nhà nghiên cứu, đây là giống gà chưa từng thấy ở các nước khác. Chỉ duy nhất ở đảo Réunion (Ấn Độ Dương) có giống gà thoạt nhìn từa tựa , nhưng tố chất hoàn toàn khác nhau. Kinh nghiệm nuôi và nhân giống có chọn lọc trong dân gian là hết sức phong phú. Nó giống như một mạch ngầm, lưu giữ những nguồn gen quý, không cho bị lai tạp. Đến ngày hôm nay, nuôi gà đá trở thành phong trào rộng khắp, từ quy mô trang trại đến phân tán, nhỏ lẻ. Xếp hạng “đại gia” nuôi gà đá có hơn 30 gương mặt nổi bật, thuộc hạng “vua biết mặt, chúa biết tên”.

“Nghề chơi cũng lắm công phu”

Một tay nuôi gà đá muốn trở thành một sư kê có tên tuổi thì phải biết tạo ra dòng gà của riêng mình. “Cho nên phải sống trên vùng đất có truyền thống, kế thừa được kinh nghiệm, học hỏi được bí kíp mới tạo được danh tiếng”, anh Nguyễn Thừa, người có thâm niên 30 năm chơi gà đá ở phường 9, TP Tuy Hòa phân tích. Là người có tiềm lực, nhưng anh cũng chỉ gầy dựng một trang trại khiêm tốn với vốn đầu tư khoảng 100 triệu đồng, nuôi chừng 60 con trở lại. Thế nhưng đó là những con chiến kê thật sự.

Gài thế

Bí kíp nuôi gà đá chính là chọn được con mái nòi có đủ các tướng tốt cho phối hợp với trống nòi thắng độ, đúc ra bầy con giống. Từ bầy giống đó tiếp tục chọn lựa tạo ra con giống mới, qua vài ba thế hệ ghi chép “kê phả” đầy đủ, nhiều khi mất cả chục năm mới đúc kết được một con mái gốc. Chỉ những người có mắt tinh đời, lão luyện mới thấy hết đặc tính của một con mái gốc tạo ra các trường phái riêng lừng lẫy như: tiều phu đốn củi, nhơn đầu hổ, thiết diện vô tình… Mỗi trường phái có đòn độc, đòn hiểm riêng như đá sỏ ngang, đá mé, đá chém, hồi mã thương… Đòn thế hay do chính con mái nòi truyền cho đàn con, nên mới có câu: chó giống cha, gà giống mẹ. Một con mái tốt chỉ đẻ mỗi lứa chừng 7 trứng, con nào đẻ trên 10 trứng coi như gà lai, đều bị loại bỏ. Trứng phải do chính gà mẹ ấp, không cho ấp trứng nhân tạo. Dòng gà mái này chỉ được nuôi trong gia đình, dòng tộc, coi như “gia bảo”, tuyệt đối không bán, không cho lưu truyền ra ngoài.

Hướng dẫn chúng tôi tham quan trang trại gà có đến 600 con, với 10 công nhân giúp việc, thực hiện các công đoạn từ A tới Z, ông chủ Bá Cung giải thích: “Lấy giống công phu như vậy nhưng khi đàn gà con nở ra, lại tiếp tục tuyển chọn đạt tiêu chuẩn mới nuôi làm gà đá. Một con gà có tướng tốt phải là: cần bảng (cổ và mình) liền nhau, đùi, vế phân ba, mỏ tam sơn (3 lá), lông sáng bóng, độ vảy rõ ràng (nhất tướng, nhì tông, tam lông, tứ vảy). Gà được 4-5 tháng tuổi phải nuôi nhốt riêng từng con, 6-7 tháng tuổi bắt đầu cho xổ (đá) thử”. Để cho gà tăng sức chịu đòn, phải dùng nghệ tươi, phèn chua ngâm trong rượu và thuốc bắc thành một thứ dung dịch sền sệt xoa bóp khắp mình gà, làm cho da dày, đỏ (lõi cứng) kết hợp với dầm cẳng để gà có đôi chân mạnh mẽ. Quy trình vô nghệ này chẳng khác một võ sĩ luyện công kết hợp dùng thuốc để tăng sức kháng đả. Gà đá phải thường xuyên tập dượt, đúng như câu “văn ôn, võ luyện”. Khi gà đủ cứng cáp bắt đầu cho kết độ (phân thắng bại) tại trường gà. Thường 1 hồ (hiệp) kéo dài 25 phút, nghỉ khoảng 5 phút đá tiếp hồ thứ hai. Một gà đá tốt một ngày có thể thử sức 5, 6 hồ, thậm chí có con đá tới 16 hồ!

Thế đá bản lưng

Chiến kê xuất ngoại

Gặp con gà có các thế hiểm như đâm lườn, xỏ dĩa (chui từ bụng lên cánh, giắt ót đá), điệu hổ ly sơn (chạy kiệu), đóng trụ cầu (trên lưng đá dập xuống)… có thể ngay trong một, hai hiệp đầu làm cho gà đối phương mù mắt, gãy cổ, bể lườn, rớt mỏ; con gà đó lập tức được định giá bán tăng cả chục lần. Người mua tùy theo thương hiệu trường phái và chiến tích từng con mà có thể trả giá từ chục triệu đến vài chục triệu đồng, có con từng được bán với giá kỷ lục 120 triệu đồng (năm 2008). Những con chiến kê có giá cao ngất ngưởng đó thường được các tay chơi gà Trung Quốc mua. Có cả chục người như thế với những cái tên quen thuộc như A Châu, A Hòa, Thái San… thường xuyên có mặt tại các trại gà, trường gà ở Phú Yên, sẵn sàng vung tiền mua những con gà độc, đem về tung hoành tại các trường gà lớn ở Quảng Đông, Quảng Tây, kể cả Hồng Kông và Ma Cao. Cũng cần nói rõ với loại gà thuộc hàng “xô” (chưa có chiến tích), các thương lái Việt Nam thu mua số lượng lớn với giá từ 500 ngàn tới 1 triệu đồng/con, sau khi làm công tác kiểm dịch, vận chuyển ra tận cửa khẩu biên giới phía Bắc, xuất cho thị trường Trung Quốc dưới dạng hợp đồng bao tiêu.

Cùng Danh Mục :

Liên Quan Khác

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>